Tetik parmak, parmağı büken tendonun, avuç içindeki tünelden (tendon kılıfı) rahatça kayamaması sonucu parmağın bükülü pozisyonda takılması veya kilitlenmesidir. Parmak açılırken bir tetiğin bırakılması gibi aniden "tık" diye açıldığı için bu adı almıştır. En sık başparmak, yüzük ve orta parmakta görülür.
Tetik parmak neden olur?
Parmağı büken tendonlar, avuç içinde makara benzeri bağlarla kemiğe yakın tutulur. Tekrarlayan zorlanmalar sonucu bu makara (A1 makarası) kalınlaşır veya tendon üzerinde küçük bir şişlik oluşur. Böylece tendon dar bölgeden geçerken takılır.
Risk etkenleri:
- Elle tekrarlayan kavrama gerektiren işler ve hobiler
- Şeker hastalığı, romatoid artrit, tiroit hastalıkları
- 40 yaş üzeri ve kadınlarda daha sık
- Karpal tünel sendromu ile birlikte görülebilir
Belirtiler
- Parmak dibinde, avuç içinde ağrı ve hassasiyet
- Parmağı bükerken veya açarken takılma, "tık" sesi veya hissi
- Özellikle sabahları belirgin olan parmak sertliği ve kilitlenme
- Parmağın bükülü kalması ve diğer elin yardımıyla açılabilmesi
- İlerlemiş vakalarda parmağın tamamen bükülü veya açık kilitlenmesi
Tanı
Tanı muayene ile konur. Avuç içinde parmak dibinde ağrılı bir nodül hissedilebilir ve parmak hareketi sırasında takılma gözlenir. Genellikle ileri tetkik gerekmez.
Tedavi seçenekleri
Ameliyatsız tedavi: Erken dönemde ve hafif vakalarda uygulanır.
- Zorlayıcı kavrama hareketlerinden bir süre kaçınmak
- Parmağı geceleri düz tutan atel
- Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar
- Tendon kılıfına yapılan enjeksiyon: Pek çok hastada şikâyetleri belirgin şekilde azaltır. Bazı hastalarda tekrar yapılması gerekebilir; şeker hastalarında etkisi daha sınırlı olabilir.
Cerrahi tedavi: Enjeksiyona rağmen tekrarlayan, uzun süredir devam eden veya kilitlenme yapan tetik parmakta önerilir. Lokal anestezi ile avuç içinden yapılan küçük bir kesiyle daralmış makara gevşetilir ve tendonun serbestçe kayması sağlanır. Ameliyat kısa sürer ve günübirlik yapılır. Uygun vakalarda iğne ile perkütan gevşetme yöntemi de kullanılabilir.
Ameliyat sonrası süreç
- Parmak hareketlerine ameliyattan hemen sonra başlanır; erken hareket sertliği önler.
- El birkaç gün bandajla korunur, dikişler genellikle 10–14 gün içinde alınır.
- Hafif işlere kısa sürede dönülür; avuç içindeki hassasiyet birkaç hafta içinde azalır.
Sık Sorulan Sorular
Tetik parmak kendiliğinden geçer mi?
Hafif vakaların bir kısmı istirahat ve atel ile düzelebilir. Ancak uzun süredir devam eden ve kilitlenme yapan tetik parmak genellikle tedavi gerektirir.
Enjeksiyon mu ameliyat mı?
Çoğu hastada ilk aşamada enjeksiyon denenir. Enjeksiyondan fayda görmeyen, şikâyetleri tekrarlayan veya parmağı kilitlenen hastalarda ameliyat daha kalıcı bir çözüm sunar.
Ameliyat sonrası tetik parmak tekrarlar mı?
Makara uygun şekilde gevşetildiğinde aynı parmakta tekrarlama nadirdir. Ancak diğer parmaklarda da tetik parmak gelişebilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Size uygun tedavi, muayene ve gerekli tetkiklerden sonra hekiminiz tarafından belirlenir.