Aşil tendonu, baldır kaslarını topuk kemiğine bağlayan güçlü bir tendondur. Aşırı ve tekrarlayan yüklenmeler sonucunda tendonda ağrı, şişlik ve kalınlaşma gelişebilir. Bu duruma genel olarak aşil tendinopatisi veya halk arasında aşil tendiniti denir. Uzun süren tendon hasarı zamanla tendonu zayıflatarak yırtılma riskini artırabilir.
Aşil tendon hastalıkları nelerdir?
- Tendonun orta bölümü tendinopatisi: Topuğun 2–6 cm kadar yukarısında tendonun kalınlaşması ve ağrısı.
- Yapışma yeri (insersiyonel) tendinopatisi: Tendonun topuk kemiğine yapıştığı yerde ağrı; sıklıkla topuk arkasında kemik çıkıntısı (topuk mahmuzu) ile birlikte görülür.
- Haglund deformitesi ve bursit: Topuk kemiğinin arka üst köşesindeki çıkıntının tendonu ve aradaki kesecikleri (bursa) tahriş etmesi. Sert arkalıklı ayakkabılar şikâyetleri artırır.
Neden olur?
- Koşu mesafesinin veya antrenman yoğunluğunun aniden artırılması
- Yokuş koşusu, sert zeminde ve uygun olmayan ayakkabıyla spor
- Baldır kaslarının gerginliği ve zayıflığı
- Düztabanlık gibi ayak yapısı farklılıkları
- Fazla kilo, şeker hastalığı, yüksek kolesterol
- Bazı ilaçlar (belirli antibiyotikler ve tendon çevresine yapılan kortizon iğneleri)
Belirtiler
- Topuğun arkasında veya biraz yukarısında ağrı
- Sabah ilk adımlarda ve uzun süre oturduktan sonra belirgin olan ağrı ve sertlik
- Aktiviteyle artan ağrı; ilerlemiş vakalarda dinlenirken de ağrı
- Tendonda kalınlaşma, şişlik ve dokunmakla hassasiyet
- Topuk arkasında kemik çıkıntısı ve ayakkabı sürtünmesiyle artan ağrı
Tanı
Tanı muayene ile konur. Ultrason ve MR tendondaki kalınlaşma, dejenerasyon ve kısmi yırtıkları gösterir. Röntgen ile topuk kemiğindeki çıkıntılar ve kireçlenmeler değerlendirilir.
Tedavi seçenekleri
Aşil tendon hastalıklarının büyük çoğunluğu ameliyatsız yöntemlerle iyileşir; ancak tendon iyileşmesi yavaş olduğu için sabırlı olmak gerekir.
- Yük düzenlemesi: Ağrıyı artıran aktivitelerin geçici olarak azaltılması; tamamen hareketsiz kalmak yerine ağrıyı artırmayan aktivitelere geçilmesi.
- Egzersiz tedavisi: Özellikle baldır kaslarına yönelik kontrollü güçlendirme (eksantrik) egzersizleri tedavinin temelidir.
- Ayakkabı düzenlemesi ve topuk yükseltici: Tendon üzerindeki gerilmeyi azaltır; topuk arkasına baskı yapmayan ayakkabılar önerilir.
- İlaç tedavisi, buz ve fizik tedavi yöntemleri
- Şok dalga tedavisi (ESWT): İnatçı vakalarda bir seçenek olabilir.
Tendon içine kortizon enjeksiyonu yırtılma riski nedeniyle genellikle önerilmez.
Cerrahi tedavi: Birkaç aylık düzenli tedaviye rağmen geçmeyen şikâyetlerde düşünülür. Hasarlı tendon dokusu temizlenir; topuk kemiğindeki çıkıntı ve iltihaplı kese çıkarılır. Tendon hasarı geniş ise tendon onarılır veya güçlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
Aşil tendiniti ile koşmaya devam edebilir miyim?
Ağrıyı belirgin şekilde artıran aktiviteler bir süre azaltılmalıdır. Hekim ve fizyoterapist önerisiyle ağrıya göre ayarlanan kontrollü bir programla aktiviteye kademeli dönüş mümkündür.
Aşil tendiniti tendon yırtılmasına yol açar mı?
Uzun süreli tendon dejenerasyonu tendonu zayıflatabilir ve yırtılma riskini artırabilir. Bu nedenle uzun süren aşil ağrıları ihmal edilmemelidir.
Hangi ayakkabıyı tercih etmeliyim?
Topuğu hafif yüksek, topuk arkasına baskı yapmayan, iyi destekli ve yumuşak tabanlı ayakkabılar genellikle şikâyetleri azaltır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Size uygun tedavi, muayene ve gerekli tetkiklerden sonra hekiminiz tarafından belirlenir.