Halluks valgus, ayak başparmağının diğer parmaklara doğru kayması ve başparmak kökünde, ayağın iç kenarında kemik çıkıntısı oluşmasıdır. Halk arasında "ayakta kemik çıkması", "bunyon" veya "başparmak çıkıntısı" olarak da bilinir. Zamanla ilerleyerek ayakkabı giymeyi zorlaştırabilir ve diğer parmaklarda da şekil bozukluklarına yol açabilir.
Neden olur?
- Kalıtım: Ailesel yatkınlık en önemli etkenlerden biridir.
- Ayakkabı seçimi: Burnu dar ve topuğu yüksek ayakkabılar şekil bozukluğunun ilerlemesine katkıda bulunur.
- Ayak yapısı: Düztabanlık, eklem gevşekliği ve ayak yapısı farklılıkları
- Cinsiyet: Kadınlarda çok daha sık görülür.
- Romatizmal hastalıklar ve bazı nörolojik hastalıklar
Belirtiler
- Başparmak kökünde, ayağın iç kenarında kemik çıkıntısı
- Çıkıntı üzerinde kızarıklık, şişlik ve ayakkabı sürtünmesiyle artan ağrı
- Başparmağın ikinci parmağa doğru kayması, bazen altına veya üstüne binmesi
- Ayak tabanında, parmak köklerinde nasır ve ağrı
- İkinci parmakta çekiç parmak gibi şekil bozuklukları
- Uygun ayakkabı bulmakta zorlanma
Tanı
Muayenede şekil bozukluğunun derecesi, eklemin esnekliği ve diğer parmakların durumu değerlendirilir. Ayakta çekilen röntgenler ile başparmak ve ilgili kemikler arasındaki açılar ölçülür; tedavi planı bu ölçümlere göre yapılır.
Tedavi seçenekleri
Ameliyatsız tedavi: Şekil bozukluğunu düzeltmez, ancak şikâyetleri azaltabilir ve ilerlemeyi yavaşlatabilir.
- Burnu geniş, yumuşak ve topuğu alçak ayakkabılar
- Çıkıntıyı koruyan pedler, parmak arası ayırıcılar
- Taban desteği ve kişiye özel tabanlıklar
- Gece atelleri (ağrıyı azaltabilir, ancak kalıcı düzeltme sağlamaz)
- Ağrı ve iltihap giderici ilaçlar
Cerrahi tedavi: Ağrı, ayakkabı giymede zorluk ve günlük hayatı kısıtlayan şikâyetler varsa önerilir. Sadece estetik amaçla ameliyat genellikle önerilmez. Halluks valgus ameliyatında yalnızca çıkıntının törpülenmesi yeterli değildir; şekil bozukluğunun derecesine göre kemiğe kontrollü kesiler (osteotomi) yapılarak başparmak doğru dizilime getirilir ve vida veya plaklarla sabitlenir. Yumuşak doku dengesi de ayarlanır. Uygun hastalarda küçük kesilerle yapılan (minimal invaziv/perkütan) teknikler de kullanılabilir.
Ameliyat sonrası süreç
- İlk haftalarda ayak, ön ayağa yük bindirmeyen özel bir ayakkabı ile korunur; çoğu hasta bu ayakkabı ile yürüyebilir.
- Şişliği azaltmak için ayağın yüksekte tutulması önemlidir. Ayaktaki şişlik birkaç ay boyunca zaman zaman devam edebilir.
- Normal ayakkabıya geçiş genellikle 6–8 hafta sonrasında, kemik iyileşmesine göre mümkün olur.
- Spora ve uzun süreli ayakta kalmaya dönüş birkaç ayı bulabilir.
Sık Sorulan Sorular
Halluks valgus kendiliğinden düzelir mi?
Hayır. Halluks valgus kendiliğinden düzelmez; çoğu zaman yavaş yavaş ilerler. Ameliyatsız yöntemler şikâyetleri azaltabilir ancak şekli düzeltmez.
Ameliyattan sonra halluks valgus tekrarlar mı?
Uygun teknikle yapılan düzeltmelerde tekrarlama riski düşüktür, ancak tamamen ortadan kalkmaz. Uygun ayakkabı seçimi bu riski azaltmaya yardımcı olur.
Her iki ayak aynı anda ameliyat edilebilir mi?
Mümkündür; ancak ameliyat sonrası yürüme ve günlük hayatın kolaylığı açısından çoğu hastada ayakların ayrı zamanlarda ameliyat edilmesi tercih edilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Size uygun tedavi, muayene ve gerekli tetkiklerden sonra hekiminiz tarafından belirlenir.